มีคำพูดอยู่คำหนึ่ง ที่ไม่ว่าใครก็ตามได้เจอเข้าเป็นต้องอึ้ง และเกิดอาการใจเสียขึ้นมาทันที นั่นคือคำว่า มะเร็ง

ทำไมคนเราถึงกลัวมะเร็งกันมาก น่าจะเป็น เพราะเมื่อก่อนนี้ ใครเป็นมะเร็ง ก็เป็นอันถึงตายสถานเดียว ไม่มีทางออก และทุกวันนี้ มะเร็งก็เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตอันดับ 1 ของคนไทย ติดต่อกันมานานกว่า 8 ปีแล้ว กล่าวคือทุกๆ 1 ชั่วโมงมีคนไทยเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง 6.3 คน หรือวันละ 152 คน แล้วใครกันล่ะจะไม่กลัวมะเร็ง

แต่นั่นเป็นความเชื่อเก่าๆ เพราะด้วยวิวัฒนาการ และการต่อสู้อย่างแข็งขันของแพทย์ ทั่วโลก ทำให้เดี๋ยวนี้มีนวัตกรรมใหม่ๆในการรักษามะเร็งที่มีประสิทธิภาพ และเกิดภาวะแทรก ซ้อนน้อยกว่าการรักษาในสมัยก่อน เป็นการช่วยยืดอายุผู้ป่วยอย่างได้ผล หรือในหลายๆกรณี เป็น การช่วยให้หายขาดจากเซลล์มะเร็งได้

ก่อนอื่น เราคงต้องรู้ว่ามะเร็งเกิดจากอะไร มะเร็งนั้น เกิดขึ้นมาจากยีนที่ผิดปกติ ดังนั้น ความรู้เกี่ยวกับยีนจะสามารถช่วยให้เข้าใจกลไกของการเกิดมะเร็งได้ ซึ่งจะเป็นการนำไปสู่การป้องกัน และรักษาอย่างได้ผล จากต้นเหตุของโรค โดยตรง และจากความพยายาม บวกกับการให้งบวิจัยมหาศาลใน การถอดรหัสยีน ดีเอ็นเอของ มนุษย์ สหรัฐอเมริกาก็ทำได้สำเร็จ ทำให้แพทย์ สามารถแยกชนิดของมะเร็งได้ในการตรวจระดับโมเลกุล เกิดการวินิจฉัยโรคได้ตั้งแต่ยังไม่เกิดโรค ป้องกันมะเร็งได้ก่อนจะเป็นภัยร้าย สามารถเลือกใช้ยาได้ถูกต้อง ไม่เกิดผลข้างเคียง และยังอาจนำไปสู่การบำบัดระดับยีนที่ผิดปกติ ที่เรียกว่า ยีนบำบัด ได้อีกด้วย

ในการป้องกันนี้ ยังรวมไปถึง เทคโนโลยีใหม่ คือ การใช้ วัคซีน รักษามะเร็ง ซึ่ง นพ.โคเล่ย์ ชาวอเมริกัน ได้ คิดค้นขึ้นตั้งแต่ ค.ศ.1893 โดยใช้ เชื้อแบคทีเรียมาทำเป็นวัคซีนรักษามะเร็งหลายชนิด จนถึงปี ค.ศ. 1963 จึงยุติการใช้ เพราะเกิดผลข้างเคียงจากเชื้อ โรคที่ใช้ทำวัคซีน แต่ถึงกระนั้น การวิจัยก็พัฒนาทำ ให้ปัจจุบันนี้ เรามีทั้งวัคซีนป้องกันและรักษาโรคมะเร็ง โดยในส่วนของวัคซีนป้องกันมะเร็งที่ใช้ในปัจจุบันนี้ไม่ได้ป้องกันโรคมะเร็งโดยตรง แต่ช่วยป้องกันโรคติดเชื้อที่ทำให้เกิดมะเร็ง เช่น วัคซีนป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดบี ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดมะเร็งตับ วัคซีนป้องกันการติดเชื้อหูดบางชนิดที่ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก และล่าสุดสถาบันวิจัยในสวีเดน ได้ค้นพบวิธีการป้องกันมะเร็งเต้านมในสัตว์ทดลอง ซึ่งจะเป็น ก้าวแรกของการพัฒนาวัคซีนเพื่อนำมาใช้ในมนุษย์ต่อไป

ล่าสุดกว่านั้น เมื่อปีที่แล้ว การศึกษาการใช้วัคซีนรักษามะเร็งต่อมลูกหมากประสบความ สำเร็จ สามารถเพิ่มอัตรารอด ชีวิตของผู้ป่วยได้ องค์การอาหาร และยาแห่งสหรัฐอเมริกาจึงอนุมัติให้ใช้วัคซีนนี้ตั้งแต่เดือนเมษายนปีนี้ ซึ่งความจริงแล้วก่อนหน้านั้น คิวบาก็ได้พัฒนาวัคซีนรักษามะเร็งปอดได้สำเร็จ และมีการใช้วัคซีนป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำของมะเร็งไตหลังการผ่าตัดย� ซึ่งเมื่อปีก่อนก็ได้มีการนำวัคซีนป้องกันมะเร็งไต มาใช้ในประเทศไทยแล้ว ส่วนมะเร็งอีกชนิดที่เป็นกันมากคือ มะเร็งลำไส้ใหญ่นั้น ขณะนี้สถาบันวิจัยประเทศเดนมาร์กร่วมกับสถาบันมะเร็งแห่งชาติสิงคโปร์และไทย ก็กำลังร่วมมือกันพัฒนาวัคซีนรักษาอยู่ โดยนักวิทยาศาสตร์ชาวเดนมาร์กจะเดินทางมาช่วยพัฒนาการผลิตวัคซีนในไทยช่วงปลายเดือนกันยายนนี้

ยับยั้งปัจจัยกระตุ้นการเจริญเติบโตของมะเร็ง.

ย�

ส่วนวิธีอื่นๆในการยับยั้งมะเร็งยังมีอีกหลายทาง หนึ่งในวิธีที่ได้ผลดี คือ การยับยั้งเส้นเลือด ที่ไปเลี้ยงก้อนมะเร็ง เพื่อทำให้ก้อนมะเร็งขาดอาหาร ขาดอากาศหายใจ และทำให้ความดันรอบก้อนมะเร็งลดลง ยารักษามะเร็งจึงจะสามารถเข้า ไปทำงานได้ดีขึ้น หลัก การในการรักษาโรคมะเร็ง แบบใหม่ๆ จึงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการทำลายเซลล์ มะเร็งเท่านั้น แต่ยังต้องมุ่งยับยั้งสิ่งแวดล้อมของมะเร็ง ซึ่งเป็นเส้นทางที่มะเร็งจะแพร่กระจายไปสู่ส่วนอื่นๆของร่างกายด้วย และการยับยั้งการสร้างเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงก้อนมะเร็งนี้ ยังอาจจะทำให้ก้อนมะเร็งฝ่อไปในที่สุดย�ย� ซึ่งปัจจุบันนี้องค์การอาหารและยาได้อนุมัติให้ ใช้วิธีนี้เพื่อรักษาโรคมะเร็งย� 6ย� ชนิดย� คือมะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม มะเร็งไต มะเร็งสมอง และมะเร็งรังไข่ ระยะแพร่กระจาย

ในทำนองเดียวกัน มะเร็งหลายชนิดชอบไปซ่อนตัวที่โพรงกระดูก ในบริเวณที่เราเรียกว่าไขกระดูกและเนื้อกระดูก ดังนั้น การยับยั้งกระดูก ทำลายสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมในกระดูกจะป้องกันไม่ให้มะเร็งแพร่กระจาย และยับยั้งมะเร็งได้ด้วยเช่นกัน

มะเร็งโตเร็วอย่างไร้การควบคุม ดังนั้น การยับยั้งปัจจัยควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง จึงเป็นขั้นตอนการรักษาโรคมะเร็งที่สำคัญมาก นักวิทยาศาสตร์พยายามพัฒนาการรักษาโรคมะเร็งตามกลไกการเกิดโรคอย่างแท้จริง โดยการยับยั้งการเจริญเติบโตของมะเร็งคือ การยับยั้งปัจจัยที่กระตุ้น และตัวรับปัจจัยกระตุ้นการเจริญเติบโตที่ผิวเซลล์มะเร็ง ซึ่งในปัจจุบันกลายเป็นวิธีการรักษามาตรฐานสำหรับโรคมะเร็งหลายชนิดแล้วในประเทศไทย

ส่วนเรื่องใหม่ๆที่เราได้ยินกันบ่อยในระยะหลังคือ การใช้ เซลล์บำบัด หรือสเต็มเซลล์ก็ได้ผลดี ที่ผ่านมาผู้ป่วยมะเร็งเม็ดเลือดขาวและมะเร็งต่อมน้ำเหลืองที่รักษาด้วยยาเคมีบำบัด มักจะเกิดอาการไขกระดูกฝ่อ ร่างกายขาดเซลล์เม็ดเลือด ซึ่งการปลูกถ่ายไขกระดูก หรือนำเซลล์เม็ดเลือดตัวอ่อนมาฉีดให้ผู้ป่วย จะช่วยให้แพทย์สามารถใช้ยาเคมีบำบัดได้เต็มที่ เพื่อหวังผลทำลาย เซลล์มะเร็งให้ได้มากที่สุด ในขณะที่การทำลายสเต็มเซลล์ของโรคมะเร็งจะนำไปสู่การรักษาโรคมะเร็งให้หายขาดได้ ไม่เพียงเท่านั้น เซลล์บำบัดยังสามารถนำมาประยุกต์ใช้ทำวัคซีนรักษามะเร็งได้อีกด้วย

เรื่องใหม่อีกเรื่องหนึ่งที่เราได้ยินกันหนาหูคือ คำว่า นาโนเทคโนโลยี และเชื่อหรือไม่ การแพทย์ นาโน ก็รักษามะเร็งได้ นาโนเทคโนโลยีคือ เทคโนโลยีที่เกี่ยวกับการสร้างสิ่งที่มีขนาดเล็กระดับนาโนเมตร (1-100 นาโนเมตร) สิ่งที่เล็กจิ๋วดังกล่าวมีประโยชน์มหาศาลในการป้องกันและรักษาโรคมะเร็ง ขณะนี้สำนักนาโนเทคโนโลยีแห่งชาติของไทยได้พัฒนาหัวรบนาโนกับแอนติบอดี้ออกฤทธิ์จำเพาะต่อเซลล์มะเร็ง เพื่อจะนำไปสู่การรักษาโรคมะเร็งของคนไทยในอนาคต

การนำนาโนเทคโนโลยีมาใช้มีหลายวิธี ตั้งแต่การพัฒนาอุปกรณ์ขนาดจิ๋วที่เป็นพาหะนำยาป้องกันมะเร็งเข้าสู่ร่างกาย การใช้ยานาโนมาทำเป็น วัคซีนป้องกันโรค การใช้เครื่องตรวจขนาดจิ๋วตรวจดัชนีบ่งชี้โรค การพัฒนาเครื่องมือตรวจมะเร็ง การวินิจฉัยโรคด้วยสารตรวจขนาดจิ๋วที่วิเคราะห์ได้ ละเอียดถึงระดับเซลล์ และการติดฉลากหัวรบขนาดจิ๋วกับยามะเร็ง เพื่อนำยา ไปสู่มะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งขณะนี้ยานาโนรักษามะเร็งตัวแรกในไทยกำลังขึ้นทะเบียนกับองค์การอาหารและยา โดยตัวยาเคมีบำบัดที่ติดฉลากนาโนนี้ เป็นยาที่มีต้นกำเนิดจากต้นสนในสหรัฐอเมริกา จึงจัดได้ว่ามาจากสมุนไพร เป็นยาโบราณใช้รักษาโรคภัยไข้เจ็บมานานหลายพันปี การนำสมุนไพร มาผสมผสานกับนาโนเทคโนโลยี ทำให้ได้ยาใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูง และเพิ่มอำนาจทะลุทะลวงไปสู่เซลล์มะเร็ง จึงเป็นเรื่องน่าทึ่ง และเป็นความหวังของผู้ป่วย

แต่ที่เป็นความหวังขั้นสุดยอด เราคงต้องกลับไปหา ยีน ด้วยวิธีที่เรียกว่า ยีนบำบัด อย่างที่ได้กล่าวเอาไว้ตอนต้น

เป็นเวลานานกว่าสิบปีแล้ว ที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกพยายามพัฒนานวัตกรรมการรักษาโรคมะเร็งด้วยยีนบำบัด เนื่องจากทราบว่า มะเร็งทุกชนิด เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน ดังนั้น การบำบัดยีนที่ผิดปกติ น่าจะเป็นวิธีที่ตรงจุดที่สุดในการรักษาโรค แต่เป็นที่น่าเสียดายว่า นักวิทยาศาสตร์ยังไม่สามารถนำยีนบำบัดมา รักษามะเร็งอย่างได้ผลดีเท่ากับนวัตกรรมอื่นๆ เพราะเทคโนโลยีในปัจจุบันยังไม่สามารถสอดใส่ ยีนที่ใช้ในยีนบำบัดเข้าไปในเซลล์มะเร็งได้ทุกเซลล์ แต่ทำได้เพียง 1% ของเซลล์มะเร็งเท่านั้นที่สามารถรับยีนบำบัด

แต่หลักการของยีนบำบัดเป็นเรื่องสำคัญ เป็นการรักษาที่ตัวต้นเหตุ ยีนบำบัดจึงเป็นความฝันที่เย้ายวนใจของนักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกที่จะพัฒนาไปสู่การกำจัดมะเร็งขั้นเด็ดขาดแบบขุดรากถอนโคน เจาะดิ่งเข้าสู่ใจกลางของต้นกำเนิดของโรคมะเร็ง แต่กว่าความฝันจะเป็นความจริงได้ คงต้องรอจนกว่ามีเทคโนโลยีใหม่ที่ทำให้ยีนบำบัดได้ผลดีกับผู้ป่วยมะเร็งทุกคน

และกว่าจะถึงวันนั้น เราก็ยังมีหวังกันได้เสมอ

ท่านที่สนใจนวัตกรรมใหม่ๆ ในการรักษาโรคมะเร็ง สามารถติดตามอ่านเพิ่มเติมได้จากนิตยสาร ต่วย ตูนพิเศษ ฉบับตุลาคมนี้.