• ปวด ซึ่งเป็นสิ่งที่มักจะทำให้ผู้ป่วยต้องการรักษาและมาพบทันตแพทย์ บริเวณที่มักมีอาการปวด ได้แก่ บริเวณหน้าหู กราม ขมับ อาการปวดมักเพิ่มขึ้นขณะขากรรไกรทำหน้าที่เช่น การเคี้ยว การหาว การพูด รวมถึงเมื่อทำการกดที่บริเวณนั้นๆ จะเกิดอาการเจ็บปวดมากขึ้น อาการปวดที่พบมักมีอาการ แบบ ปวด ตื้อๆ ตุบๆ แต่อาจมีอาการปวดแปลบๆ ได้ในบางครั้ง อาการปวดอาจร้าวไปที่คอ ไหล่ และหลังได้
• มีเสียงเกิดขึ้นที่ข้อต่อขากรรไกร ในขณะอ้าปาก หุบปาก ลักษณะเสียงที่ขากรรไกรที่พบได้บ่อย คือเสียงคลิก และเสียงกรอบแกรบ
• อ้าปากได้จำกัด คือความสามารถในการเคลื่อนที่ของขากรรไกรได้จำกัดหรือน้อยลง บางรายอาจมีอาการขากรรไกรค้าง หรือมีการหดเกร็งของกล้ามเนื้อบดเคี้ยวร่วมด้วย

TMD มักพบในคนกลุ่มไหน
พบมากในกลุ่มผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น หรือในกลุ่มผู้ที่ชอบกัดเน้นฟัน และพบว่ามักจะสัมพันธ์กับความเครียด เช่น ช่วงสอบ ย้ายที่อยู่ใหม่ หรือเริ่มงานใหม่ เป็นต้น

TMD เกิดจากอะไร
ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดในรายที่มีอาการอย่างเฉียบพลันมักพบว่า มีประวัติ การบาดเจ็บที่ข้อต่อขากรรไกร และกล้ามเนื้อ บดเคี้ยว



ความเครียดไม่ได้เป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้เกิด TMD แต่สามารถกระตุ้นให้มีอาการรุนแรงมากขึ้นย� เสียงคลิกที่ข้อต่อขากรรไกรแสดงให้เห็นว่ามีการเปลี่ยนแปลงการเคลื่อนที่ของหมอนรองกระดูกข้อต่อขากรรไกร แต่ไม่ได้แสดงถึงความเสียหายต่อกระดูกขากรรไกร ยกเว้น ในกลุ่มผู้ป่วยข้ออักเสบซึ่งอาจพบว่ามีการทำลาย หรือพบความเสียหายที่ข้อต่อกระดูกขากรรไกร

จะรักษา TMD ได้อย่างไร
TMD เป็นกลุ่มอาการที่พบได้บ่อย สามารถเกิดขึ้นมาได้เองและมักเป็นชั่วคราวและอาจหายไปได้เองโดยไม่ต้องทำการรักษาใดๆ ในช่วงที่มีอาการรุนแรง เช่น ปวดมาก หรืออ้าปากไม่ขึ้น ซึ่งมักจะกินเวลาหลายวัน หรือหลายสัปดาห์ ผู้ป่วยควรปฏิบัติตัว ดังนี้

• ทานอาหารอ่อน และพยามยามเคี้ยวอาหารให้เท่ากันทั้งสองข้าง
• หลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้ต้องเคี้ยวเป็นระยะเวลานาน หรืออ้าปากกว้างๆ เช่น หาว เคี้ยวหมากฝรั่ง ชอบกัดของแข็ง หรือกัดเน้นฟันเล่น
• ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบบริเวณที่ปวด โดยประคบครั้งละ 10-20 นาที 3-5 ครั้ง ต่อวัน
• พยายามยกลิ้นมาแตะเบาๆ ที่เพดานแข็งด้านบนของช่องปาก เพื่อให้ฟันไม่แตะสัมผัสกันเพื่อหวังผลให้ กล้ามเนื้อบดเคี้ยวและข้อต่อขากรรไกร ผ่อนคลายและอยู่ในระยะพักตลอดเวลา
• ยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล และไอบูโพรเฟน สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดในรายที่มีอาการเฉียบพลันและรุนแรงได้
• เฝือกสบฟัน ทั้งชนิด อ่อน หรือ แข็ง สามารถช่วยป้องกันฟันจากการกัดเน้นฟัน หรือ นอนกัดฟันได้
• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ งดเครื่องดื่ม จำพวก ชา กาแฟ และ แอลกอฮอล์ และ ใช้เทคนิคในการผ่อนคลาย เพื่อลดความเครียด
  
  

เมื่อช่วงที่มีอาการรุนแรงได้สงบลงแล้ว ผู้ป่วยควรเริ่มกลับไปเคี้ยวอาหารที่มีความแข็งตามปกติ เพื่อให้กล้ามเนื้อบดเคี้ยวและข้อต่อขากรรไกรปรับตัวกลับไปทำหน้าที่ได้ดังเดิม และควรใช้เทคนิคที่ช่วยในการผ่อนคลาย เพื่อลดความเครียดอย่างสม่ำเสมอ และควรหลีกเลียงพฤติกรรมที่เคยทำให้เกิดอาการปวด

อย่างไรก็ตาม ถ้าอาการปวด และอ้าปากได้จำกัด ไม่ดีขึ้นหลังจากที่ได้ปฏิบัติตามคำแนะนำข้างต้นแล้วควรไปพบทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญในการบำบัดอาการปวดเรื้อรังที่ใบหน้าและช่องปาก ซึ่งอาจช่วยใส่เครื่องมือชนิดอื่น หรืออาจมีการจ่ายยาในกลุ่มอื่น ๆ เช่น ยาลดอาการซึมเศร้า หรือยาคลายกล้ามเนื้อ ซึ่งพบว่าสามารถบรรเทาอาการปวดได้ หรือต้องมีการตรวจข้อต่อขากรรไกร หรือการทำงานของระบบประสาทบริเวณใบหน้าอย่างละเอียดเพิ่มเติม เพื่อให้แน่ใจผู้ป่วยไม่ได้มีอาการปวดจากความผิดปกติทางระบบประสาทอื่น ๆ

ข้อมูลจากโรงพยาบาลเวชธานี